اسلحه و مهمات خود را تسليم كردند . در نتيجه دولت آنها استعفا داد و دستهء افراطى كه يك حكومت سويتى ( شوروى ) تشكيل داد جانشين آنها شد . مسئله سرحدات اين دولت به حكميت رئيس‌جمهور ويلسن واگذار شده بود و او در اينمدت مشغول تهيهء راى يا فتواى خود بود كه با اوضاع كنونى شوخىاى بيش نبود . انتظار ميرفت كه از بارى كه روى دوش ملل فاتح قرار گرفته بود امريكا سهمى قبول نموده و با قيمومت خود بارمنستان كمك كند ، ولى او شانه خالى كرد و فقط غذا و لباس زيادى پخش نمود . شايد مردم امريكا روزى متوجه شوند كه با امتناع خود باعث نابودى يكى از قديمترين كليساهاى مسيحى شده‌اند . مواصلات و حمل و نقل قسمت عمدهء مال التجارهء ايران توسط كاروانهاى شتر ، قاطر و الاغ حمل مىشود « 1 » . در ايام جنگ هزارها از اين حيوانات مورد استفاده قرار گرفت و مرگ‌ومير در بين شترها خيلى زياد بود . از طرفى همانطور كه گفته شد جنگ نعمت جاده‌هاى بهتر را بايران اعطا كرد . مهمترين آنها جادهء شوسه‌ايست كه انتهاى خطآهن سبك بغداد تا قره‌تو ( نزديك خانقين ) را در سرحد ايران با كرمانشاه و همدان وصل مىكند . در شهر اخير با جادهء روسى كه از قزوين به رشت و انزلى ميرود پيوسته و نيز جادهء غير شوسه‌اى قزوين را بتهران متصل مىكند . جادهء بغداد - همدان راه تاريخى بزرگ ايران است و داير شدن آن از وسط سلسلهء زاگرس اگر مرتبا تعمير و نگاهدارى شود ارزش بسيارى براى امور بازرگانى و كشورى دربر دارد . يكى ديگر از جاده‌هائيكه در نتيجهء جنگ براى عبور اتوموبيل ساخته شد راهى است كه از مرز كشور هاى بريتانيائى تا به مشهد ميرود . در بين سالهاى 1916 و 1918 دولت هندوستان از نوشكى راه‌آهنى به دزداب ( زاهدان ) كشيد . از انتهاى اين خط نزديك سرحد ايران و بلوچستان يك جادهء موتور رو و قريب ششصد ميل به بيرجند ، قائن و مشهد احداث شده و با راه عشق‌آباد كه از قوچان ميگذرد متصل مىشود . ايران جنوبى داراى جادهء شيراز و بوشهر و چند راه ديگر كه در فصول 87 و 89 ذكر شد مىباشد . بالاخره جادهء ديگرى از اهواز از وسط كوههاى بختيارى به اصفهان ميرسد و همچنانكه در فصل 86 گذشت توسط ستون

--> ( 1 ) - امروز اين وضعيت به كلى سپرى شده و تمام ايران داراى جاده‌هاى شوسهء و خطآهن سرتاسرى است . ( مترجم )